مقدمه : يكى از ادلهء حكم شرعى در نزد اصوليون شيعه ، « عقل » است ، چرا كه مىگويند ادلهء احكام شرعيهء فرعيه ، چهارتاست : كتاب ، سنّت ، اجماع و عقل . و به زودى در مباحث « حجّت » وجه حجّيّت عقل خواهد آمد . امّا در اينجا بحث از تشخيص و تعيين صغرياتى است كه عقل بر آن‌ها حاكم است ؛ عقلى كه على الفرض حجّت است . يعنى در اينجا بحث از مصاديق احكام عقلى است كه دليل بر حكم شرعى است و اين بحث ( دربارهء عقل ) شبيه بحث در مقصد اوّل ( مباحث الفاظ ) دربارهء مصاديق اصالت ظهور كه حجّت است ، مىباشد . درحالىكه بحث از حجّيّت خود اصالة الظهور در آينده در مباحث حجّت خواهد آمد . در توضيح اين نكته ، دو مسئله بايستى مطرح گردد : 1 - اگر عقل حكم كرد كه فلان چيز شرعا حسن دارد يا انجام آن شرعا واجب است يا حكم كرد كه فلان شىء شرعا زشت است يا ترك آن شرعا لازم است - حال اين حكم به هر طريقى از راه‌هايى كه توضيح آن‌ها در آينده مىآيد باشد - آيا با اين حكم عقلى ، حكم شرع ثابت مىشود ؟ يعنى از اين حكم عقل ، آيا كشف مىشود كه شارع نيز واقعا همان حكم را صادر كرده است ؟ و بازگشت اين سؤال به اين است كه آيا اين‌گونه حكم عقلى ، حجّت است يا نه ؟